Pro-actief werkgedrag

 

Pro-actief werkgedrag houdt in dat medewerkers zelf verantwoordelijkheid nemen voor hoe ze inhoud geven aan hun werkomgeving en werkinhoud. Je kunt het ‘ingevulde autonomie’ noemen, maar wel binnen de kaders van de organisatie. Pro-actief werkgedrag helpt medewerkers en organisaties om veerkrachtig en wendbaar te zijn in een omgeving die steeds verandert. 

Randvoorwaarden

Randvoorwaarde is dat in de organisatie die ruimte voor autonomie er ook werkelijk is. Daarnaast is voor pro-actief werkgedrag de juiste motivatie nodig. De medewerker moet voelen dat hij het kan, de noodzaak ervan inzien en er de energie voor op kunnen brengen. Soms is dat (nog) niet aanwezig en komt pro-actief gedrag pas als eerst bepaalde problemen uit de weg geholpen zijn. Maar in principe is iedereen vatbaar voor een duwtje in de goede richting. Bovendien houdt autonomie ook in dat iedere medewerker op zijn eigen niveau invulling geeft aan pro-actief werkgedrag.

Zelfinzicht en pro-actief gedrag

Wat helpt bij pro-actief werkgedrag is zelfinzicht. Als je op meta-niveau naar jezelf leert kijken, kun je persoonlijke initiatieven nemen om het werk anders te ervaren. Sterke punten zijn daar een goede katalysator voor. Medewerkers kunnen daarmee bijvoorbeeld pro-actief aan hun energie-management werken (Vitality Management). Door manieren te bedenken om zichzelf te inspireren, hun grenzen te bewaken of te zorgen voor oplaadmomenten tijdens het werk. Nuttig, in deze tijd van thuiswerken, maar ook voor de duurzame inzetbaarheid van oudere medewerkers.  

Werkdesignen en workhacks

Ook een vorm van pro-actief werkgedrag is werkdesignen: sleutelen aan de manier waarop je je dagelijkse werk ervaart. Door de wetenschap genoemd als logische toepassing van sterke punten. Door medewerkers zelf kritisch te laten onderzoeken waar ze energie van krijgen en waar ze juist hard op leeglopen, kunnen ze de regie nemen over een betere werkbeleving. Ook hier is zelfinzicht de aanjager om te werken aan kleine, persoonlijke initiatieven of ‘workhacks’. Workhacks zijn creatieve, autonome stukjes pro-actief werkgedrag, die worden gecreëerd door bijvoorbeeld een uitdaging, humor of een spelelement toe te voegen aan een saaie taak. Leuk voorbeeldje: een receptioniste die na de middagpauze steeds behoorlijk inzakte, daagde zichzelf uit om het spelletje ‘geen ja en geen nee’ te doen als ze een klant te woord stond. Zonder dat deze het merkte uiteraard. Al gauw deed het hele team mee en waren de dip-uurtjes zó voorbij.

Maar het kan natuurlijk ook serieuzer, andere voorbeelden van pro-actief werkgedrag zijn:

  • steun zoeken bij collega’s
  • netwerken
  • tussendoelen stellen
  • nadenktijd inplannen
  • brainstormen

Resultaten

Voor wat betreft de meetbaarheid van pro-actief werkgedrag: afhankelijk van het doel waarmee de interventies worden ingezet kan dit zichtbaar worden in MTO-resultaten voor bevlogenheid, autonomie, werkdruk, vitaliteit, leiderschap en/of samenwerking. Maar ook verzuimcijfers of individuele- en teamresultaten kunnen een indicatie geven van het pro-actieve werkgedrag in organisaties.